Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego na rok szk. 2010/11

1. LITERATURA

1.      Różne wizje świata zawarte w literaturze fantasy. Scharakteryzuj je, analizując wybrane powieści.

2.      Parabola jako sposób opisywania prawideł świata. Przedstaw ją i określ jej funkcje
w budowaniu przesłania dzieła literackiego. Odwołaj się do wybranych tekstów różnych epok.

3.      Samotność bohatera romantycznego i człowieka współczesnego. Scharakteryzuj i porównaj wybranych bohaterów literackich.

4.      Porównaj sposoby wykorzystania mitów i legend średniowiecza w wybranych utworach literatury współczesnej.

5.      Związki współczesnej polskiej poezji z twórczością Jana Kochanowskiego. Określ charakter tych związków, analizując wybrane utwory liryczne.

6.      Różne wizje przyszłości zawarte w literaturze fantastycznonaukowej. Scharakteryzuj je, analizując wybrane powieści.

7.      Porównaj istotę symbolicznego wykorzystania motywu drogi krzyżowej w literaturze romantycznej i współczesnej.

8.      Sposoby ukazywania bohaterskiej śmierci w literaturze. Scharakteryzuj je na przykładzie wybranych utworów powstałych w dwóch epokach literackich.

9.      Analizując wybrane utwory poetyckie Młodej Polski, przedstaw różnorodne sposoby wykorzystania motywu zmierzchu w liryce epoki.

10.  Obrazy miejsc sakralnych w literaturze pozytywizmu. Przedstaw je i określ ich funkcje
w budowaniu przesłania dzieła literackiego. Odwołaj się do wybranych tekstów.

11.  Analizując wybrane przykłady reportaży literackich, zbadaj relacje między autorem
a bohaterem. Sformułuj wnioski na temat dostrzeżonych prawidłowości.

12.  Analizując wybrane utwory liryczne, scharakteryzuj różne sposoby rozrachunku poety
z własną przeszłością.

13.  Romantyczne fascynacje ludowością. Przedstaw temat, interpretując wybrane utwory.

14.  Ballada – scharakteryzuj specyfikę i realizację tego gatunku, analizując wybrane dzieła.

15.  Dramat niespełnienia ludzkich marzeń przedstawiony w literaturze. Określ jego przyczyny
i konsekwencje, analizując wybrane utwory pozytywizmu.

16.  Choroba jako jedno z ludzkich doświadczeń. Omów temat, analizując wybraną literaturę.

17.  Literatura o duchownych - analizując wybrane utwory, przedstaw i porównaj najciekawsze według ciebie postacie.

18.  Głód jako codzienne doświadczenie człowieka. Omów, analizując utwory literackie dotyczące czasów II wojny światowej.

19.  Symbolika grobów i mogił w literaturze. Omów, analizując wybrane utwory.

20.  Dramat jednostki wpisanej w koło historii - omów temat, analizując wybrane utwory.

21.  Indywidualiści, szaleńcy, dziwacy. Analizując wybrane utwory, przedstaw i porównaj sylwetki bohaterów innych niż wszyscy, ciekawych, nieprzeciętnych.

22.  Przedstaw i porównaj najciekawsze literackie portrety kobiet w Młodej Polsce.

23.  Motyw miasta w literaturze XIX, XX wieku i najnowszej. Przedstaw, analizując literaturę polską i obcą.

24.  Trudne wybory moralne bohaterów literackich. Omów problem, interpretując wybrane teksty literackie.

25.  Muzyka jako motyw literacki. Omów, analizując jego najciekawsze realizacje w literaturze różnych epok.

26.  Natura jako bohater literacki. Przedstaw zagadnienie, interpretując wybrane dzieła z literatury polskiej dwóch wybranych epok literackich.

27.  Motyw ojca w literaturze. Omów zagadnienie, analizując wybrane utwory literatury polskiej

i powszechnej.

28.  Ojczyzna ponad wszystko. Przedstaw problem, analizując wybrane utwory literatury polskiej, które mogą być lekcją patriotyzmu dla młodego pokolenia.

29.  Scharakteryzuj na podstawie analizowanych tekstów motyw piekła i jego funkcje w literaturze różnych epok.

30.  Powstanie warszawskie i powstanie w getcie warszawskim jako ekstremalne doświadczenia narodów polskiego i żydowskiego. Omów problem na podstawie literatury pięknej
i dokumentów epoki.

31.  Analizując wybrane teksty literackie, scharakteryzuj różne wizje rewolucji.

32.  Podróż i jej sens. Przedstaw motyw, analizując utwory różnych epok literackich.

33.  Różne ujęcia motywu władzy. Omów, analizując wybrane utwory literackie.

34.  Różne sposoby przedstawiania motywu zbrodni i kary w literaturze. Przedstaw, analizując przykłady literackie wybranej epoki.

35.  Motyw miłości i śmierci w literaturze. Omów zagadnienie, odwołując się do utworów
z dowolnie wybranych epok.

36.  Stary człowiek w literaturze. Omów, analizując wybrane przykłady, w jaki sposób
w poszczególnych epokach postrzegano starość.

37.  Analizując „Kwiatki św. Franciszka” i utwory literatury współczesnej wyrastające z tradycji franciszkańskiej, przedstaw zawartą w nich koncepcję ludzkiego istnienia.

38.  Oceny rozwoju cywilizacji wyrażone w tekstach literackich dwudziestolecia międzywojennego. Przedstaw je, analizując wybrane utwory.

39.  Przedstaw znaczenie przedmiotów w budowaniu struktury wybranych nowel pozytywistycznych.

40.  Przestrzeń jako element świata przedstawionego w dziele literackim. Określ jej charakter
i funkcje w twórczości wybranego pisarza.

2. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI

41.  Symboliczne znaczenie biżuterii w utworze literackim i dziele malarskim. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

42.  Odwołując się do wybranych przykładów z literatury i malarstwa, porównaj różne sposoby przedstawiania radości w dziele sztuki.

43.  Impresjonizm w literaturze i malarstwie – omów jego najciekawsze Twoim zdaniem wykorzystania, odwołując się do wybranych, modernistycznych tekstów kultury.

44.   Afryka i jej mieszkańcy jako temat literatury i innych sztuk. Omów zagadnienie, analizując wybrane dzieła kultury.

45.  Anioł w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

46.  Motyw apokalipsy w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

47.   Jak artyści przedstawiali Boga w różnych epokach? Porównaj wybrane koncepcje, analizując dzieła literackie, malarskie i filmowe.

48.  Motyw brzydoty w literaturze i sztuce. Przedstaw temat, analizując wybrane przykłady różnych epok.

49.  Motyw czasu i przemijania w historii kultury. Przedstaw temat, analizując przykłady
z literatury i innych tekstów kultury wybranych epok.

50.  Sposoby kreowania postaci dzieci w utworach literackich i plastycznych. Przedstaw zagadnienie, analizując wybrane dzieła różnych epok.

51.  Góry tematem dzieł sztuki i literatury. Omów, analizując wybrane teksty kultury różnych epok.

52.  Groteska jako podstawowa kategoria estetyczna XX wieku. W jaki sposób ukazywane są absurdalność i tragizm istnienia? Przedstaw temat, analizując wybrane dzieła z literatury
i innych tekstów kultury.

53.  Ruiny, groby i opustoszałe zamki. Przedstaw temat, odwołując się do różnych tekstów kultury.

54.  Mit ikaryjski w kulturze różnych epok. Omów zagadnienie, analizując wybrane przykłady
z literatury i innych tekstów kultury.

55.  Różne kanony kobiecej urody w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

56.   Artystyczne ujęcia macierzyństwa w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, analizując wybrane dzieła minionych epok.

57.  Ideał mężczyzny w różnych wiekach. Omów zagadnienie, odwołując się do literatury
i innych tekstów kultury różnych epok.

58.  Porównaj sposoby ujęcia nieszczęśliwej miłości w filmie i literaturze, wykorzystując stosowne teksty kultury. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów różnych epok.

59.  Motyw raju i piekła w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

60.  Motyw tańca w literaturze i sztuce. Omów jego najciekawsze Twoim zdaniem wykorzystania. Scharakteryzuj kryteria oceny, którymi się posłużyłeś przy wyborze.

61.  Obraz polskiej wsi i chłopa w Młodej Polsce. Omów temat, analizując literaturę i sztukę tego okresu.

62.  Malarskie, muzyczne i literackie impresje na temat pór roku. Przedstaw zagadnienie na podstawie wybranych tekstów kultury różnych epok.

63.  Motyw vanitas w literaturze i sztukach plastycznych. Omów jego funkcjonowanie, analizując wybrane dzieła różnych epok.

64.  Śmierć w tekstach literackich i ikonograficznych. Porównaj jej przedstawienia i określ funkcje, interpretując wybrane dzieła z różnych epok.

65.  Obrazy rewolucji w literaturze i malarstwie. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury różnych epok.

66.  Dwory szlacheckie w literaturze i malarstwie XIX i XX wieku. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury.

67.  Symbolika stroju w literaturze i sztuce. Omów problem, analizując wybrane teksty literackie
i dzieła sztuki.

68.  Różne sposoby ukazywania piękna ludzkiego ciała. Porównaj je, analizując przykłady
z literatury i sztuki współczesnej.

69.  Problemy filmowej adaptacji. Porównaj film z jego literackim pierwowzorem; oceń adaptację.

70.  Surrealizm w literaturze, malarstwie i filmie. Omów temat, porównując środki artystycznego wyrazu w przykładach z różnych dziedzin sztuki wybranych epok.

71.  Rozrachunek z historią najnowszą w dziełach polskiej szkoły filmowej inspirowanych literaturą. Omów problem na podstawie ekranizacji wybranego utworu prozatorskiego.

72.  Prowokacja artystyczna i jej cel. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do literatury i sztuki wybranych epok.

73.  Bitwa jako temat literacki, malarski i filmowy. Analizując wybrane dzieła, omów funkcje scen batalistycznych oraz wskaż, jakimi środkami artystycznymi posługują się artyści
w ukazywaniu walki.

74.  Modele świętości w kulturze europejskiej. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów z literatury i innych tekstów kultury.

75.  Omów wpływ wojny na psychikę człowieka, analizując utwory literackie i inne teksty kultury.

76.  Dialog z tradycją literacką w obrazach i rzeźbach. Analiza wybranych dzieł.

77.  Porównaj sposoby charakteryzowania określonej warstwy społecznej w wybranych utworach literackich dwudziestolecia międzywojennego i ich ekranizacjach.

78.  Odwołując się do wybranych przykładów z literatury i malarstwa, porównaj różne sposoby przedstawiania lęku w dziele sztuki.

79.  Różne sposoby tworzenia kolorytu lokalnego w literaturze i malarstwie. Zanalizuj wybrane przykłady z jednej epoki (np. romantyzmu).

80.  Symboliczne znaczenie barw w utworze literackim i dziele malarskim. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów kultury jednej epoki (np. Młodej Polski).

81.  Literackie i fotograficzne świadectwa II wojny światowej. Porównaj wartości poznawcze interpretowanych przykładów literatury faktu i zdjęć reportażowych.

82.  Jak się buduje nastrój grozy? Porównaj zabiegi artystyczne wykorzystywane przez literaturę
i film.

83.  Metody budowania nastroju w literaturze i przedstawieniu teatralnym (analiza wybranego dzieła literackiego i jego realizacji scenicznej).

84.  Artystyczne interpretacje wybranego powstania narodowego w literaturze i malarstwie (analiza porównawcza dzieł).

85.  Symbol jako środek wyrazu w literaturze i malarstwie – omów jego najciekawsze Twoim zdaniem wykorzystania. Scharakteryzuj kryteria oceny, którymi się posłużyłeś przy wyborze.

86.  Filmy Andrzeja Wajdy jako interpretacje dzieł literatury polskiej. Zanalizuj wybrane przykłady.

3. JĘZYK

87.  Metaforyka poezji barokowej. Zanalizuj wybrany materiał językowy.

88.  Wyrazy modne i nadużywane w języku Twoich rówieśników – scharakteryzuj na podstawie analizy zgromadzonego materiału językowego.

89.  Język przemówień sejmowych. Przedstaw zastosowane w nich retoryczne środki językowe i określ ich funkcje.

90.  Funkcje znaków przestankowych w budowaniu przesłania dzieła literackiego. Omów je na podstawie analizy wybranych utworów liryki współczesnej.

91.  Różne sposoby budowania definicji pojęć. Określ je, analizując artykuły hasłowe wybranych słowników.

92.  Funkcje ezopowego języka w twórczości nowelistycznej jednego z pisarzy epoki pozytywizmu. Określ je, analizując wybrane utwory.

93.  Językowe sposoby kreowania obrazu świata w reklamie telewizyjnej. Zanalizuj wybrane przykłady.

94.  Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich. Uwzględnij cechy ujawniające ich przynależność środowiskową i charakter.

95.  Język mówiony jako tworzywo literatury, np. w twórczości Bolesława Prusa, Juliana Tuwima, Mirona Białoszewskiego, Stanisława Barańczaka. Analiza celowo dobranych utworów.

96.  Analizując wybrane polemiki prowadzone na łamach czasopism, przedstaw zastosowane chwyty erystyczne i określ ich funkcje.

97.  Określ funkcję retorycznych środków językowych, analizując wybrane dzieła literatury współczesnej.

98.  Sztuka przekonywania a manipulacja językowa – porównaj sposoby wykorzystania środków językowych we współczesnych polskich tekstach propagandowych.

99.  Oceń poprawność językową wybranych tekstów prasowych. Scharakteryzuj kryteria, którymi się posłużyłeś.

100. Język jako źródło wiedzy o życiu minionych pokoleń. Przedstaw zagadnienie, analizując warstwę językową wybranych utworów pamiętnikarskich z określonej epoki (np. baroku).

101. Wieloznaczność wyrazów i jej konsekwencje dla procesu komunikacji. Omów zagadnienie analizując wybrane przykłady tekstów kabaretowych.

102. Wpływ poprawności politycznej na język. Przedstaw zjawisko i dokonaj jego oceny na przykładach wybranych tekstów prasowych.

103. Różne sposoby indywidualizacji języka poetyckiego. Scharakteryzuj je na wybranych przykładach utworów poetów należących do określonej grupy poetyckiej.

104. Dialekty terytorialne języka polskiego jako tworzywo literackie. Zanalizuj wybrane utwory.

105. Środki poetyckiego obrazowania w prozie XX wieku. Omów je na wybranych przykładach.

106. Przedstaw charakterystyczne cechy języka internautów, analizując przykłady wypowiedzi
z wybranych list dyskusyjnych.

107. Różne odmiany stylu publicystycznego. Porównaj je, analizując język i styl artykułów wybranych z aktualnej prasy i czasopism.

108. Język komentatorów sportowych - scharakteryzuj na podstawie analizy zgromadzonego materiału językowego.

109. Język zakochanych - scharakteryzuj na podstawie analizy zgromadzonego materiału językowego.